fa بررسی تأثیر هوش مصنوعی و فناوری بلاک‌چین بر توسعه فناوری آموزشی در آموزش عالی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><strong>هــدف</strong>: این مطالعــه بــا هــدف بررســی تأثیــر هــوش مصنوعی و فنــاوری بلک‌چین بــر توســعه فنــاوری آمــوزشی در نظام آمــوزش عــالی، بــا تأکیــد بر مقایســه شــدت اثرگــذاری و ســازوکارهای هم‌افزایی یا تضــاد احتمالی میــان این دو فنــاوری در دانشــگاه حکیم&nbsp; سبزواری طراحی شــد.<br> <strong>روش‌هــا:</strong> ایــن پژوهــش کاربردی و توصیفــی پیمایشی بود و 208 نفــر از کارکنان آمــوزشی و اعضای هیئت علمی دانشگاه حکیم سبزواری در آن شــرکت کردنــد. داده‌هــا از طریق پرسشــنامه خودگزارشــی شامل ۵۶ ســؤال مبتنی بــر طیف لیکرت جمع‌آوری شــدند. تحلیل داده‌هــا با اســتفاده از آمار توصیفی و مدل‌سازی معــادلات ساختاری مبتنی بر حداقــل مربعات جزئی در نرم‌افزارهای SPSS و لیــزرل انجام شــد تــا روابط مســتقیم و تعدیلی میان متغیرها به‌طور همزمان ارزیابی شــود.<br> <strong>نتایــج:</strong> یافته‌هــا نشــان داد که هوش مصنوعی (بــا ضریب اثر اســتاندارد ۰/۵۷) و فنــاوری بلاک‌چین (با ضریب اثر اســتاندارد ۰/۸۳) هــر دو تأثیــر مثبــت و معنــاداری بــر توســعه فنــاوری آمــوزشی دارند، اما شــدت اثر بلاک‌چین به‌طور معنــاداری بالاتر از هوش مصنوعی بود. همچنین، برخلاف دیدگاه‌هــای انتقــادی کــه بــر تضاد ســاختاری میــان متمرکــز بــودن داده‌ها در هــوش مصنوعی و ماهیت غیرمتمرکــز بلک‌چین تأکیــد دارنــد، یافته‌هــای تجربی نشــان داد که در بســتر آمــوزشی نه‌تنها اثــر بازدارنده‌ای میــان ایــن دو فنــاوری مشــاهده نمی‌شــود، بلکه امکان شــکل‌گیری هم‌افزایی میــان آن‌ها نیز وجــود دارد.<br> <strong>نتیجه‌گیــری:</strong> نظام‌هــای آمــوزشی برای عبــور مؤثر از تحــول دیجیتال، نیازمنــد یکپارچه‌ســازی هدفمند هــوش مصنوعی و بلاک‌چین هســتند. سیاســت‌گذاران می‌بایســت به‌جای رویکردهــای مــوازی، معماری‌های ترکیبــی طراحــی کننــد که در آن هــوش مصنوعی در لایه‌هــای تحلیلــی و بلاک‌چین در لایه‌های اعتبارســنجی و مدیریت داده‌ها عمــل می‌کنند.</span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"> <p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><strong>Introduction:</strong>&nbsp;This study was designed to examine the impact of artificial intelligence (AI) and blockchain technology on the development of educational technology in higher education, with an emphasis on comparing the strength of their effects and analyzing potential synergistic or conflicting mechanisms between these two technologies at Hakim Sabzevari University.</span></span></span></p> <p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><strong>Methods:</strong>&nbsp;This research was applied and descriptive-survey in design, and 208 educational staff and faculty members of Hakim Sabzevari University participated. Data were collected using a self-report questionnaire consisting of 56 items based on a Likert scale. Data analysis was performed using descriptive statistics and partial least squares-based structural equation modeling in SPSS and LISREL to simultaneously assess direct and moderating relationships among the variables.</span></span></span></p> <p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><strong>Results:</strong>&nbsp;Findings indicated that both AI (standardized effect coefficient = 0.57) and blockchain technology (standardized effect coefficient = 0.83) had positive and significant effects on educational technology development, with the effect of blockchain being significantly stronger than that of AI. Moreover, contrary to critical literature suggesting structural conflict between data centralization in AI and the inherently decentralized nature of blockchain, empirical data showed no suppressive effect and a potential synergy between these two technologies in the educational context.</span></span></span></p> <p><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><strong>Discussion:</strong>&nbsp;For effective digital transformation, higher education systems require a strategic integration of AI and blockchain. Policymakers should design hybrid architectures in which AI operates within analytical layers and blockchain functions in validation and data management layers, rather than following parallel approaches.</span></span></span></p> </div> هوش مصنوعی, فناوری بلاک چین, توسعه فناوری آموزشی, آموزش عالی, مدل یابی معادلات ساختاری. Artificial Intelligence, Blockchain Technology, Educational Technology Development, Higher Education, Structural Equation Modeling 257 268 http://jmis.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-203-5&slc_lang=fa&sid=1 Parinaz Baesi پریناز باعثی pari.alavi70@gmail.com 100319475328460014327 100319475328460014327 No Payame Noor University, Qeshm Branch, Hormozgan, Iran. کارشناسی ارشد مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه پیام نور، واحد قشم، هرمزگان، ایران Samireh Abedini سمیره عابدینی samireha@gmail.com 100319475328460014328 100319475328460014328 No Department of Medical Education, School of Medicine, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran. گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران. Hesamaddin kamalzadeh حسام الدین کمال زاده hesamadin@hums.ac.ir 100319475328460014329 100319475328460014329 Yes Department of Health Information Technology, School of Paramedical Sciences, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran. گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران.