fa بازدهی پژوهشی و پیامدهای کووید- 19 در خاورمیانه: تحلیلی کتابسنجی-آماری از شکاف بین داده های علمی و مر گ و میر تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">هدف: </span></b><span lang="AR-SA">همه</span> <span lang="AR-SA">گیری کووید- 19 چالش های بهداشتی و اقتصادی بی</span> <span lang="AR-SA">سابقه ای را در خاورمیانه ایجاد کرد. اگرچه پژوهش</span> <span lang="AR-SA">علمی نقشی محوری در پاسخ به این بحران ایفا می</span> <span lang="AR-SA">کند، ارتباط بین تولیدات علمی و نتایج بالینی مانند مرگ</span> <span lang="AR-SA">و</span> <span lang="AR-SA">میر در</span> <span lang="AR-SA">این منطقه به طور نظام</span> <span lang="AR-SA">مند بررسی نشده است. این مطالعه به بررسی ارتباط بین شاخص های کتاب</span> <span lang="AR-SA">سنجی تولیدات</span> <span lang="AR-SA">علمی مرتبط با کووید- 19 و نرخ مرگ</span> <span lang="AR-SA">و</span> <span lang="AR-SA">میر در کشورهای خاورمیانه می</span> <span lang="AR-SA">پردازد</span>.</span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">رو شها</span></b><span lang="AR-SA">: این مطالعه توصیفی- تحلیلی با استفاده از داده های پایگاه</span> Scopus <span lang="AR-SA">برای تولیدات علمی حوزه دیابت</span> ( 2019-2023 ) <span lang="AR-SA">و داده های مرگ و میر مربوط به کشورهای خاورمیانه از سازمان جهانی بهداشت انجام شد. داده های</span> <span lang="AR-SA">اقتصادی از بانک جهانی استخراج گردید. ارتباط بین متغیرها با استفاده از ضریب همبستگی</span> Spearman <span lang="AR-SA">در نرم افزار</span> RStudio <span lang="AR-SA">تحلیل شد</span>.</span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نتایج: </span></b><span lang="AR-SA">کشورهای ترکیه، ایران و عربستان سعودی بیشترین حجم تولیدات علمی را داشتند. بااین حال، هیچ رابطه</span> <span lang="AR-SA">آماری معنادار بین حجم تولیدات علمی، استنادات، میانگین استناد به ازای مقاله و نرخ مرگ</span> <span lang="AR-SA">و</span> <span lang="AR-SA">میر در سطح منطقه</span> <span lang="AR-SA">مشاهده نشد. تنها در اسرائیل ارتباط معناداری بین برخی شاخص های پژوهشی و مرگ</span> <span lang="AR-SA">و</span> <span lang="AR-SA">میر وجود داشت</span>.</span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نتیجه<b> </b>گیری: </span></b><span lang="AR-SA">یافته</span> <span lang="AR-SA">ها نشان داد که حجم تولیدات علمی به تنهایی با کاهش مرگ</span> <span lang="AR-SA">و</span> <span lang="AR-SA">میر ناشی از</span> <span lang="AR-SA">کووید- 19 در خاورمیانه مرتبط نبوده است. این نتایج بر ضرورت تغییر رویکرد از پژوهش های صرفاً کمّی به سمت تحقیقات هدفمند،</span> <span lang="AR-SA">باکیفیت و کاربردی که مستقیم</span><span lang="FA">اً</span> <span lang="AR-SA">با نیازهای سیستم های بهداشتی منطقه پیوند دارند، تأکید می کنند. تقویت زیرساخت های بهداشتی و همکاری های بین المللی برای تبدیل دانش به اقدامات مؤثر سلامت عمومی حیاتی است</span>.</span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:2;"><strong>Introduction</strong>: The COVID-19 pandemic has engendered unprecedented health and economic challenges across the Middle East. Although scientific research plays a pivotal role in responding to this crisis, the relationship between scientific output and clinical outcomes such as mortality in this region has not been systematically investigated. This study examines the association between bibliometric indicators of COVID-19-related scientific publications and mortality rates across Middle Eastern countries.<br> <strong>Methods</strong>: This descriptive-analytical study utilized scientific publication data from the Scopus database for diabetes-related research (2019&ndash;2023) and mortality data for Middle Eastern countries obtained from the World Health Organization. Economic data were extracted from the World Bank. The relationships between variables were analyzed using Spearman&rsquo;s correlation coefficient in RStudio software.<br> <strong>Results</strong>: Turkey, Iran, and Saudi Arabia demonstrated the highest volume of scientific output. However, no statistically significant correlation was observed between the volume of scientific publications, citation counts, average citations per article, and mortality rates at the regional level. A significant association between certain research indicators and mortality was found only in Israel.<br> <strong>Discussion</strong>: The findings indicate that the volume of scientific publications alone is not associated with reduced COVID-19 mortality in the Middle East. These results emphasize the necessity of shifting from purely quantitative research approaches toward targeted, high-quality, and applied research that directly addresses the needs of regional healthcare systems. Strengthening healthcare infrastructure and enhancing international collaborations are vital for translating knowledge into effective public health actions.</span></span></span></div> کووید- 19, خاورمیانه, مرگ و میر, تحلیل کتاب سنجی, تولیدات علمی. COVID-19, Middle East, Mortality, Bibliometric Analysis, Scientific Output. 77 92 http://jmis.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-637-3&slc_lang=fa&sid=1 Raed Nezhad-Matouri رائد نژادمطوری raedmatoori1@gmail.com 100319475328460013501 100319475328460013501 No 1. Department of Medical Library and Information Sciences, School of Health Management and Information Sciences, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. 2. Fasa University of Medical Sciences, Fasa, Iran . 1دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران، تهران، ایران. . 2دانشگاه علوم پزشکی فسا، فسا، ایران. Maryam Razmgir مریم رزمگیر maryam.razmgir@gmail.com 100319475328460013502 100319475328460013502 Yes Department of Medical Library and Information Sciences, School of Health Management and Information Sciences, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه کتابداری و اطلا عرسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. Leila Leila Nemati-Anaraki لیلا نعمتی انارکی lnemati@yahoo.com 100319475328460013503 100319475328460013503 No Health Management and Economics Research Center, Health Management Research Institute, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، پژوهشکده مدیریت سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.