fa بررسی تأثیر هوش مصنوعی و فناوری بلاک‌چین بر توسعه فناوری آموزشی در آموزش عالی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">هدف: </span></span></b>&nbsp;<span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">این مطالعه با هدف بررسی تأثیر هوش مصنوعی و فناوری بلاک‌چین بر توسعه فناوری آموزشی در نظام آموزش عالی، با تأکید بر مقایسه شدت اثرگذاری و سازوکارهای هم‌افزایی یا تضاد احتمالی میان این دو فناوری در دانشگاه حکیم سبزواری طراحی شد</span></span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">.</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">روش‌ه</span></span><span lang="FA"><span b="" lotus="">ا: </span></span></b>&nbsp;<span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">این پژوهش کاربردی و توصیفی‑پیمایشی بود و </span></span><span lang="FA"><span b="" lotus="">208</span></span> <span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">نفر از کارکنان آموزشی و اعضای هیئت علمی دانشگاه حکیم سبزواری در آن شرکت کردند. داده‌ها از طریق پرسشنامه خودگزارشی شامل </span></span><span lang="FA"><span b="" lotus="">۵۶</span></span> <span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">سؤال مبتنی بر طیف لیکرت جمع‌آوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی</span></span> <span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">در نرم‌افزارهای</span></span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times=""> SPSS </span></span><span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">و</span></span> <span lang="FA"><span b="" lotus="">لیزرل</span></span> <span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">انجام شد تا روابط مستقیم و تعدیلی میان متغیرها به‌طور همزمان ارزیابی شود</span></span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">.</span></span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"><span b="" lotus=""><strong>نتایج </strong>: یافته‌ها نشان داد که هوش مصنوعی (با ضریب اثر استاندارد </span></span><span lang="FA"><span b="" lotus="">57/0</span></span><span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">) و فناوری بلاک‌چین (با ضریب اثر استاندارد 83/0 )هر دو تأثیر مثبت و معناداری بر توسعه فناوری آموزشی دارند، اما شدت اثر بلاک‌چین به‌طور معناداری بالاتر از هوش مصنوعی بود. همچنین، برخلاف دیدگاه‌های انتقادی که بر تضاد ساختاری میان متمرکز بودن داده‌ها در هوش مصنوعی و ماهیت غیرمتمرکز بلاک‌چین تأکید دارند، یافته‌های تجربی نشان داد که در بستر آموزشی نه‌تنها اثر بازدارنده‌ای میان این دو فناوری مشاهده نمی‌شود، بلکه امکان شکل‌گیری هم‌افزایی میان آن‌ها نیز وجود دارد</span></span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">.</span></span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">نتیجه‌گیری</span></span></b><span lang="AR-SA"><span b="" lotus="">: نظام‌های آموزشی برای عبور مؤثر از تحول دیجیتال، نیازمند یکپارچه‌سازی هدفمند هوش مصنوعی و بلاک‌چین هستند. سیاست‌گذاران می‌بایست به‌جای رویکردهای موازی، معماری‌های ترکیبی طراحی کنند که در آن هوش مصنوعی در لایه‌های تحلیلی و بلاک‌چین در لایه‌های اعتبارسنجی و مدیریت داده‌ها عمل می‌کنند.</span></span></span></span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times=""><strong>Objective:</strong> This study was designed to examine the impact of artificial intelligence (AI) and blockchain technology on the development of educational technology in higher education, with an emphasis on comparing the strength of their effects and analyzing potential synergistic or conflicting mechanisms between these two technologies at Hakim Sabzevari University.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times=""><strong>Methods:</strong> This research was applied and descriptive-survey in design, and 208 educational staff and faculty members of Hakim Sabzevari University participated. Data were collected using a self-report questionnaire consisting of 56 items based on a Likert scale. Data analysis was performed using descriptive statistics and partial least squares-based structural equation modeling in SPSS and LISREL to simultaneously assess direct and moderating relationships among the variables.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times=""><strong>Results:</strong> Findings indicated that both AI (standardized effect coefficient = 0.57) and blockchain technology (standardized effect coefficient = 0.83) had positive and significant effects on educational technology development, with the effect of blockchain being significantly stronger than that of AI. Moreover, contrary to critical literature suggesting structural conflict between data centralization in AI and the inherently decentralized nature of blockchain, empirical data showed no suppressive effect and a potential synergy between these two technologies in the educational context.</span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times=""><strong>Conclusion:</strong> For effective digital transformation, higher education systems require a strategic integration of AI and blockchain. Policymakers should design hybrid architectures in which AI operates within analytical layers and blockchain functions in validation and data management layers, rather than following parallel approaches.</span></span></span><br> &nbsp;</span></span></div> هوش مصنوعی, فناوری بلاک‌چین, توسعه فناوری آموزشی, آموزش عالی, مدل‌یابی معادلات ساختاری Artificial intelligence, Blockchain technology, Educational technology development, Higher education, Structural equation modeling 0 0 http://jmis.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-203-5&slc_lang=fa&sid=1 Parinaz Baesi پریناز باعثی pari.alavi70@gmail.com 100319475328460013880 100319475328460013880 No Master of Information Technology Management, Payame Noor University, Qeshm Branch, Hormozgan, Iran کارشناسی ارشد مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه پیام نور، واحد قشم، هرمزگان، ایران Samireh Abedini سمیره عابدینی samireha@gmail.com 100319475328460013881 100319475328460013881 No PhD of curriculum and instruction, Department of Medical Education, School of Medicine, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas,Iran دکتری برنامه ریزی آموزشی و درسی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران. Hesamaddin kamalzadeh حسام الدین کمال زاده hesamadin@hums.ac.ir 100319475328460013882 100319475328460013882 Yes PhD of Information System, Department of Health Information Technology, School of Paramedical Sciences, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran. دکتری سیستم های اطلاعاتی، گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران.